Chuỗi bài giảng J-Lens: Góc nhìn Nhật Bản Vol. 2

“Thực trạng kết nối xã hội tại Nhật Bản:

Nhìn từ góc độ cô đơn và cô lập”

bởi Giáo sư Ishida Mitsunori

[Chuỗi bài giảng J-Lens: Góc nhìn Nhật Bản – Vol. 2]

Thực trạng kết nối xã hội tại Nhật Bản: Nhìn từ góc độ cô đơn và cô lập]

Từ gắn kết xã hội mạnh mẽ đến “cái chết trong cô độc”: Bài học từ Nhật Bản

Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản) trân trọng giới thiệu bài giảng “Thực trạng kết nối xã hội tại Nhật Bản: Nhìn từ góc độ cô đơn và cô lập” bởi Giáo sư Ishida Mitsunori thuộc Viện Văn học và Khoa học Nghệ thuật, Đại học Waseda.

Trong nhiều năm, Nhật Bản thường được xem là một xã hội gắn kết chặt chẽ, nơi gia đình, cộng đồng và xã hội có những mối quan hệ tương đối bền vững. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại hóa nhanh chóng, già hóa dân số và sự đề cao ngày càng mạnh mẽ của tự do cá nhân, cách con người kết nối với nhau đang thay đổi đáng kể. Khi mỗi người có nhiều lựa chọn cá nhân và coi đó là an toàn hơn cho cuộc sống của mình, những lo lắng về cô đơn “Kodoku” và cô lập “Koritsu” cũng dần trở nên rõ rệt hơn trong xã hội Nhật Bản.

Từ góc nhìn xã hội học, GS. Ishida Mitsunori không chỉ nhìn cô đơn như một cảm giác riêng tư, mà đặt câu hỏi rộng hơn: điều gì trong cấu trúc xã hội đã thay đổi để khiến cảm giác ấy ngày càng lan rộng trong xã hội hiện đại? Ông lần theo những biến chuyển trong kết nối xã hội từ thời hậu chiến đến nay để phân tích sự thay đổi trong mối quan hệ giữa cá nhân, gia đình và xã hội.

Trong bài giảng, GS. Ishida sẽ phác họa Nhật Bản từ một “xã hội tập thể” với các mối liên kết chặt chẽ đến một xã hội nhức nhối các vấn đề cô đơn, cô lập. Thông qua phân tích dữ liệu bao gồm xu hướng “không kết hôn” hay sự gia tăng của các hộ một người, ông sẽ phân tích thực trạng cô đơn và cô lập tại Nhật Bản. Bài giảng cũng đề cập đến vấn nạn “tử vong trong cô độc” (Kodokushi) ở người cao tuổi và nguy cơ gia tăng xu hướng này ở thế hệ thanh niên và trung niên, từ đó gợi mở những kịch bản và thách thức trong tương lai.

Những vấn đề được đặt ra không chỉ là câu chuyện riêng của Nhật Bản, Việt Nam cũng đang trải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng, thay đổi cấu trúc gia đình và nhịp sống ngày càng gấp gáp, đó là những yếu tố có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cách con người thiết lập và duy trì các mối quan hệ. Chính vì vậy, việc nhìn vào trường hợp Nhật Bản cũng là cơ hội để chúng ta suy ngẫm về xã hội của mình.

Giới thiệu Chuỗi bài giảng “J-Lens: Góc nhìn Nhật Bản” 

J-Lens mang đến cơ hội cho khán giả Việt Nam khám phá Nhật Bản thông qua các “lăng kính” trí tuệ đa dạng, mở ra những hiểu biết mới lạ về văn hóa, xã hội và lịch sử đất nước này. Mỗi bài giảng sẽ truyền đạt không chỉ kiến thức thực tiễn mà cả cách các học giả đặt câu hỏi và tiến hành nghiên cứu trong lĩnh vực chuyên môn. Chuỗi bài giảng với góc nhìn đa dạng, hấp dẫn, hứa hẹn sẽ sẽ gợi mở cho khán giả suy nghĩ mới về văn hóa, xã hội và con người.

■  Nếu có thắc mắc về chương trình hay liên hệ phỏng vấn diễn giả, Quý vị vui lòng liên hệ

Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam

27 Quang Trung, Phường Cửa Nam, Hà Nội, Việt Nam                           

Ms. Ánh 024-3944-7419 (136) / Mr. Kaneko 024-3944-7419 (127)

https://www.facebook.com/japanfoundation.vietnam/                  https://hn.jpf.go.jp/

(Cho bài giảng tại TP. HCM)

Trường Đại học KHXH&NV, ĐGQGHCM

10-12 Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, TP.HCM

https://hcmussh.edu.vn/                                                             hcth@hcmussh.edu.vn

(Cho bài giảng tại Hà Nội)

Trường Đại học Việt Nhật, ĐHQGHN, Cơ sở Mỹ Đình

Đường Lưu Hữu Phước, phường Từ Liêm, thành phố Hà Nội

https://vju.vnu.edu.vn/                                                               info@vju.ac.vn

■ Đơn vị tổ chức                                                                                     

Chủ trì: Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản)

Đồng phối hợp: Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQGHCM (cho bài giảng tại HCM), Trường Đại học Việt Nhật, ĐHQGHN (cho bài giảng tại Hà Nội)

■ Thông tin diễn giả　　　

Giáo sư Ishida Mitsunori

Viện Văn học và Khoa học Nghệ thuật, Đại học Waseda

Tiểu sử học thuật

Hoàn thành chương trình sau đại học tại Khoa Khoa học Xã hội, Đại học Thủ đô Tokyo, nhận học vị Tiến sĩ Xã hội học.

Từng đảm nhiệm các vị trí giảng viên chính thức và phó giáo sư tại Đại học Nữ sinh Otsuma; phó giáo sư tại Viện Văn học và Khoa học Nghệ thuật, Đại học Waseda. Từ năm 2016 đến nay, ông giữ chức vụ giáo sư tại Đại học Waseda.

Lĩnh vực nghiên cứu của ông tập trung vào các mối quan hệ giữa con người trong xã hội đương đại, đặc biệt là các vấn đề về sự cô độc và việc tạo dựng các mối liên kết xã hội.

Các công trình tiêu biểu:

“Cạm bẫy của sự tự quyết” (Nhà xuất bản Chikuma, 2025)

“Cuốn sách giúp việc ‘mệt mỏi vì bạn bè’ không còn là gánh nặng” (Kodansha, 2024)

“Nuôi dạy con cái ‘bình thường’ cũng thật vất vả” (Koyoshobo, 2023, đồng chủ biên)

“Tự do khỏi ‘tình bạn’” (Kobunsha, 2022)

“Mọi người ai cũng cô đơn” (Chikuma Shobo, 2022)

“Lịch sử xã hội của tình bạn” (Koyoshobo, 2021)

“Xã hội của nỗi bất an cô độc” (Keiso Shobo, 2018)

“Những điểm nghẽn trong việc tạo kết nối xã hội” (Keiso Shobo, 2015)

và nhiều công trình khác.

Hoạt động tư vấn chính sách:

Từ tháng 11 năm 2021, ông là Ủy viên Hội đồng Chuyên gia về Kế hoạch trọng điểm đối với các Biện pháp Ứng phó với cô đơn và cô lập, thuộc Văn phòng Nội các Nhật Bản (nay là Văn phòng Thúc đẩy Chính sách Ứng phó với Cô đơn và Cô lập, Nội các phủ).