Tương lai không chỉ có một đáp án

Trong số những cuốn sách tranh của Yoshitake Shinsuke, “Tớ thắc mắc: Sao tương lai cứ sai sai?” là một tác phẩm khiến người đọc dừng lại lâu hơn bình thường. Không phải vì cốt truyện phức tạp hay tình tiết gay cấn, mà bởi cuốn sách chạm đúng vào một nỗi lo rất quen thuộc – nỗi lo về tương lai – bằng một cách vừa hồn nhiên, vừa sắc sảo.

Cuốn sách bắt đầu từ những câu hỏi tưởng như rất trẻ con: nếu tương lai toàn chuyện không hay thì sao, nếu mình thất bại thì sao, nếu mọi lựa chọn đều dẫn đến kết quả tệ hại thì phải làm thế nào. Nhưng càng đọc, người ta càng nhận ra đây không chỉ là những băn khoăn của trẻ em. Đó là thứ cảm giác mà rất nhiều người lớn mang theo mỗi ngày, chỉ khác ở chỗ chúng ta đã quen che giấu nó sau sự im lặng hoặc những lý lẽ “thực tế”. Điều đáng nói là Yoshitake Shinsuke không hề phủ nhận nỗi lo ấy. Ông cũng không vội vàng trấn an bằng những lời động viên kiểu “mọi chuyện rồi sẽ ổn”. Thay vào đó, cuốn sách liên tục mở ra những khả năng khác – có khi ngớ ngẩn, có khi phi lý, có khi buồn cười đến mức khó tin – để đặt lại câu hỏi: liệu có thật là chỉ có đúng một tương lai đang chờ sẵn hay không? Tinh thần này được gói gọn trong chính tựa gốc tiếng Nhật của cuốn sách: “đâu phải chỉ có mỗi thế”. Khi ta nghĩ rằng tương lai chỉ có một con đường duy nhất, thường là con đường tệ nhất, thì chính suy nghĩ đó mới là thứ đang giới hạn ta. Nhiều độc giả đã chia sẻ rằng cuốn sách tranh này khiến họ nhận ra mình đã quen tưởng tượng kịch bản xấu nhất như một cách tự vệ, nhưng lại vô tình tự nhốt bản thân trong nỗi sợ do chính mình tạo ra.

Về hình thức, minh họa của Yoshitake vẫn giữ phong cách quen thuộc: nét vẽ đơn giản, nhân vật không trau chuốt cầu kỳ, bố cục thoáng và nhiều khoảng trống. Thế nhưng chính sự tối giản ấy lại tạo điều kiện để người đọc tập trung vào suy nghĩ của mình. Tranh không áp đặt cảm xúc, không “giải thích hộ” thông điệp, mà giống như một cái nhún vai nhẹ nhàng, để mỗi người tự tìm thấy điều mình đang lo lắng trong đó. Nhiều phụ huynh chia sẻ rằng khi đọc cuốn sách này cùng con, họ nhận ra hai thế hệ tiếp nhận tác phẩm theo những cách rất khác nhau. Trẻ em bật cười trước những tình huống kỳ quặc và hình vẽ hài hước. Người lớn thì cười vì nhận ra bản thân mình trong những suy nghĩ tưởng như ngây ngô ấy. Chính sự chồng lớp này khiến “Tớ thắc mắc: Sao tương lai cứ sai sai?” không bị giới hạn trong khuôn khổ “sách cho trẻ em”.

Một điểm rất đáng quý của cuốn sách tranh này là nó không đưa ra kết luận. Không có đáp án đúng, cũng không có lời hứa rằng tương lai sẽ tốt đẹp. Cuốn sách chỉ lặng lẽ gợi ý rằng: dù hoàn cảnh có tệ đến đâu, việc tin rằng “chỉ có một lựa chọn duy nhất” đã là một cách nghĩ sai. Chính sự bỏ ngỏ này khiến cuốn sách có thể được đọc đi đọc lại, ở những giai đoạn khác nhau của cuộc đời, và mỗi lần lại chạm vào một nỗi lo khác. Với trẻ em, đây là một cuốn sách giúp các em học cách đối diện với nỗi sợ mà không cần xấu hổ hay né tránh. Với người lớn, nó giống như một lời nhắc nhẹ nhưng sâu: chúng ta không cần phải lúc nào cũng mạnh mẽ, cũng không cần phải ép mình suy nghĩ tích cực. Chỉ cần nhớ rằng thế giới rộng hơn những gì ta đang tưởng tượng, và tương lai – dù có “sai sai” – cũng không bao giờ chỉ có một đáp án duy nhất.

“Tớ thắc mắc: Sao tương lai cứ sai sai?” không phải là một cuốn sách “chữa lành” theo nghĩa ngọt ngào. Nó không xoa dịu nỗi lo bằng niềm tin mù quáng, mà trao cho người đọc một thứ bền vững hơn: khả năng nghi ngờ chính những nỗi sợ của mình. Và đôi khi, chỉ cần như vậy thôi, tương lai đã bớt đáng sợ đi rất nhiều.