“Thế gian này, nếu chẳng còn mèo” – Khi ta học cách yêu thương bằng nỗi sợ mất đi

Có những cuốn sách không cần đến cốt truyện phức tạp hay cao trào dữ dội vẫn đủ sức chạm tới trái tim người đọc. “Thế gian này, nếu chẳng còn mèo” của Kawamura Genki là một tác phẩm như thế. Từ một giả định tưởng chừng đơn giản – nếu muốn sống thêm một ngày, phải chấp nhận để một thứ biến mất khỏi thế giới – cuốn tiểu thuyết đã mở ra một chuỗi suy tư sâu lắng về giá trị của sự tồn tại, của ký ức và của tình yêu thương.

Nhân vật chính là một người đàn ông trẻ làm nghề đưa thư, sống cùng chú mèo của mình trong nhịp sống lặng lẽ và có phần cô độc. Biến cố ập đến khi anh nhận chẩn đoán mắc bệnh nan y, thời gian sống không còn bao lâu. Trong khoảnh khắc ranh giới giữa sống và chết trở nên mong manh, “ác quỷ” xuất hiện với hình hài giống hệt anh và đưa ra một giao kèo: mỗi khi chấp nhận để một thứ biến mất khỏi thế giới, anh sẽ được sống thêm một ngày.

Cách xây dựng tình huống vừa mang màu sắc kỳ ảo, vừa đậm chất ngụ ngôn hiện đại. Những thứ bị đưa vào danh sách trao đổi – điện thoại, phim ảnh, đồng hồ… – đều là những vật dụng quen thuộc đến mức người ta thường xem là hiển nhiên. Chính sự quen thuộc ấy khiến câu chuyện trở nên gần gũi: khi một vật biến mất, không chỉ bản thân nó biến mất, mà cả những ký ức, những mối liên hệ và những thói quen gắn liền với nó cũng dần phai nhạt. Qua đó, tác phẩm đặt ra một câu hỏi đầy ám ảnh: liệu con người đang sống vì điều gì, và điều gì thực sự đáng để đánh đổi?

Ở tầng sâu hơn, “ác quỷ” trong truyện không đơn thuần là hình tượng phản diện. Hắn giống như một tấm gương, buộc nhân vật phải đối diện với chính mình. Mỗi lựa chọn đồng ý hay từ chối không chỉ là một phép trao đổi đơn giản, mà là một lần cân nhắc giữa sự sống cá nhân và giá trị của thế giới xung quanh. Ban đầu, việc đánh đổi dường như còn có thể lý giải bằng lý trí. Nhưng càng về sau, khi những lựa chọn chạm đến những điều thuộc về gia đình, người yêu cũ, những ký ức chưa kịp giãi bày, câu chuyện trở nên day dứt hơn bao giờ hết.

Mạch cảm xúc nổi bật của tác phẩm nằm ở mối quan hệ gia đình, đặc biệt là khoảng cách giữa nhân vật với cha và ký ức về người mẹ đã khuất. Không có những xung đột gay gắt, chỉ là những lặng im kéo dài, những điều chưa kịp nói, những tình cảm bị nén lại vì thói quen né tránh. Chính trong khoảnh khắc cận kề cái chết, người ta mới nhận ra rằng điều đáng sợ không phải là sự kết thúc, mà là những lời yêu thương chưa từng được thốt ra. Tác phẩm vì thế không chỉ nói về cái chết, mà còn nói về cách con người sống và trì hoãn việc sống trọn vẹn.

Một điểm đáng chú ý khác là bối cảnh hiện đại của câu chuyện. Giữa thế giới ngập tràn công nghệ và tiện nghi, con người dần phụ thuộc vào thiết bị để lưu giữ ký ức, kết nối và ghi nhớ. Khi điện thoại hay phim ảnh biến mất, sự mất mát không chỉ là vật chất mà còn là sự đứt gãy của những nhịp cầu vô hình nối con người với nhau. Qua đó, cuốn sách khẽ đặt ra một lời nhắc nhở: càng nhiều tiện ích, con người càng có nguy cơ đánh mất khả năng tự mình lưu giữ và trân trọng những điều giản dị.

Và rồi, hình ảnh con mèo – yếu tố xuất hiện ngay trong nhan đề – trở thành trung tâm cảm xúc của toàn bộ câu chuyện. Con mèo không chỉ là thú cưng, mà là biểu tượng của sự hiện diện lặng lẽ nhưng bền bỉ. Nó không phán xét, không đòi hỏi, chỉ đơn giản ở đó như một phần không thể tách rời của đời sống nhân vật. Khi giả định “nếu mèo biến mất” được đặt ra, câu chuyện chạm tới ranh giới đạo đức sâu sắc nhất: có những điều không thể cân đo bằng số ngày sống thêm. Đó là giới hạn cuối cùng của sự đánh đổi, là nơi con người khẳng định phần nhân tính còn lại trong mình.

Tác phẩm lựa chọn lối kể giản dị, gần như tối giản. Không có nhiều tuyến truyện phức tạp, không có những màn kịch tính dồn dập. Thay vào đó là những đoạn độc thoại nội tâm nhẹ nhàng, những hồi tưởng đan xen hiện tại, tạo nên một nhịp điệu chậm rãi. Chính sự tiết chế ấy khiến cảm xúc thấm dần, không ồn ào nhưng bền bỉ. Đọc xong, điều đọng lại không phải là một bài học giáo điều, mà là một khoảng lặng để suy ngẫm. “Thế gian này, nếu chẳng còn mèo” vì thế không chỉ là câu chuyện về một người đàn ông trước ngưỡng cửa cái chết. Đó là câu chuyện về cách con người nhận ra giá trị của sự tồn tại thông qua mất mát giả định. Khi buộc phải tưởng tượng thế giới thiếu đi một điều quen thuộc, người ta mới hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của việc “có” nó trong đời.

Cuốn sách khép lại trong một dư âm dịu dàng nhưng sâu lắng. Nó không đưa ra câu trả lời tuyệt đối cho câu hỏi về sự sống và cái chết, mà chỉ gợi mở một thái độ: trân trọng những điều bình thường trước khi chúng trở nên xa vắng. Một cuộc gọi, một bộ phim cũ, một chiếc đồng hồ, hay đơn giản là sự hiện diện của một con mèo – tất cả đều có thể là sợi dây nối con người với ký ức và yêu thương. Trong nhịp sống hiện đại đầy vội vã, tác phẩm giống như một lời nhắc khẽ: đừng chờ đến khi phải đánh đổi mới nhận ra điều gì là quan trọng. Bởi đôi khi, chính những điều nhỏ bé và lặng lẽ nhất lại là phần giữ cho thế giới của mỗi người không biến mất.